Finans dünyası

Küresel piyasalarda ve finansal varlık fiyatlarında, tempo düşürmeden süregelen değişim ile oynaklıkların; tekil ve gelip-geçici değerlendirmelerden ziyade, dikkatle yapılandırılmış genel bir çerçeve üzerinden okunması gerekiyor.

Son günlerde ABD tahvil piyasasında yaşananlar aslında yatırımcıların önüne oldukça değerli bir resim koyuyor. Uzun vadeli faizler ekonomiyi, şirketlerin finansmanını ve kamu borcunun çevrilmesini zorlamaya başladığında politika yapıcılar piyasanın ne kadar sıkılaştırmasına izin verecek?

Güncel haberlere göre, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın “Dijital Türk Lirası” için sürdürdüğü çalışma ve hazırlıklar, pilot ve simülasyon aşamalarına ulaşmış bulunuyor.

Son dönemde işgücü piyasası verilerine baktığımda bir şeylerin eskisi gibi okunamayacağı giderek daha fazla anlaşılır oluyor. İşsizlik oranları birçok ülkede hâlâ düşük, istihdam oranları tarihsel olarak güçlü seviyelerde, büyük bir işten çıkarma dalgası da yok. Fakat aynı anda iş arayan insanların anlattığı dünya bunun tam tersi… İlan sayıları azalıyor, işe alım süreçleri uzuyor, şirketler açık pozisyonları kapatıyor, iş değiştirmek zorlaşıyor.

Türkiye’de konutla ilgili en yerleşik cümlelerden biri “ev uzun vadede kaybettirmez.” Bitcoin tarafında bunun karşılığı “yeterince uzun tutarsan mutlaka kazanırsın.” Hisse senetlerinde de aynı düşüncenin başka bir versiyonu var…iyi şirketi al, unut.

“İsteklerin sınırsız, ve fakat kaynakların sınırlı olduğu” söylemi, yerleşik ekonomi teorisinin bilinen temel önermeleri arasında yer alıyor. İşte, bu tespit üzerinden hareketle, günümüzde; “Haves and Have Nots-Sahip Olanlar ve Olmayanlar” ikilemine ulaşılıyor.

Küresel tahvil piyasasında son dönemde yaşanan hareketi yalnızca merkez bankalarının faiz kararlarıyla açıklamak giderek zorlaşıyor. ABD, İngiltere, Japonya, Almanya, Fransa ve Güney Kore gibi ülkelerde 10 yıllık tahvil faizleri aynı anda yükseliyor. Bu ortak yönün arkasında büyüyen kamu borçlanması, artan tahvil arzı, kalıcı enflasyon baskısı ve yükselen enerji maliyetleri var.

Dünyada kurulu yüz yetmişi aşkın ülke Merkez Bankası arasında, Rezerv Para Amerikan Doları’nın patronu FED; “eşitler arasında birinci” konuma yerleşiyor. ABD Merkez Bankası, benzerleri arasında en büyük varlık sahibi ve küresel ekonomi üzerinde en yaygın etki yaratan kurumsal kimliği ile ön plana çıkıyor.

Trump’ın ilk dönemiyle bugünü karşılaştırdığımda benzerlik yalnız siyasette görünmüyor. S&P 500, dolar endeksi, petrol, altın ve ABD 10 yıllık tahvil faizini aynı başkanlık takvimine yerleştirdiğimde 2025–2026 yolu birçok noktada 2017–2018 dönemini hatırlatıyor.