Finans dünyası

Başlangıcı 1940’lara uzanan “Dijitalleşme” sürecinin açtığı yolda, dijital bilgisayarların kurumsal hayata kazandırılması, takip eden on yıllık bir sürede gerçekleşiyor. Başlangıcından bu yana dijital alandaki gelişmeler süreci içinde Finans kulvarı ön plana çıkıyor ve öncü rol üstleniyor.

Piyasalarda bazı sorular vardır ve bu soruların cevabı hiçbir zaman tek bir rakamla bulunamaz. Bugün yatırım dünyası aslında bunlardan biriyle karşı karşıya. ABD 10 yıllık tahvil faizi %5’in üzerine çıkmışken neden yatırımcı hâlâ hisse senedi, altın, Bitcoin veya diğer riskli varlıkları taşımaya devam ediyor?

“Tarih tekrar(lanma)dan ibarettir; ibret alınsaydı hiç (aynı seyirler) tekrar yaşanır mıydı?! ” formunda ifade edilen bir şairane söz, ortak kültür hazinemizde yer alıyor. Her toplum ve coğrafya için ve her zaman geçerliği test edilerek adeta yeniden doğrulanan bu başparmak kuralı kapsamına, Finans ve Piyasa dinamiklerinin de dahil edilmesi gerekiyor.

Eskiden finansal krizleri sistemin olağan işleyişini bozan istisnai dönemler olarak düşünürdük. Ekonomi büyür, zaman zaman aşırı ısınır, sonra bir kriz gelir, devlet ve merkez bankaları müdahale eder, sistem temizlenir ve yeni döngü başlardı. Son yirmi yılda ise bu yapı giderek değişti. Krizle mücadele etmek yerine krizlerle birlikte yaşamayı öğrendik.

“Müzik” denildiğinde akıllara nasıl hemen orkestra; şarkı; nota benzeri kavramlar geliyorsa, “Finans” sözcüğü de, rakam; grafik; hesap gibi başlıkları çağrıştırıyor.

Fed’in 16 Eylül’de faiz artırmasının ardından piyasalar beklenenden daha sakin kaldı. Para pahalılaştı ama finansal sistemde belirgin bir likidite sıkışması oluşmadı. Şimdi bu dengeyi test edecek yeni bir gelişme geliyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ile Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng bu hafta sonu New York’ta görüşecek. Ardından 24 Eylül’de Donald Trump ile Xi Jinping Washington’da bir araya gelecek. Gündemde tarifelerden tarıma, nadir toprak elementlerinden enerji ve yapay zekâya kadar oldukça geniş bir başlık listesi bulunuyor.

Tahvil piyasasını anlamayı zorlaştıran ana unsur, faizin yükselmesinin altında farklı sebepler olmasıdır. 10 yıllık tahvil faizi her dönemde aynı endişeyle yükselmez. Bazen enflasyon korkusu öne çıkar, bazen paranın gerçek maliyeti artar, bazen de yatırımcı uzun vadeli risk taşımak için daha fazla getiri ister.

Türkiye ekonomisi için plan ve planlamanın ana ismi ve temel dokümanının; Beş Yıllık Kalkınma Planı olduğunu ve halen, 2024-2028 dönemini kapsayan 12. Plan Dönemi içinde bulunduğumuzu hatırlatarak başlamak gerekiyor.

Piyasa 16 Eylül toplantısına rahat bir “faiz sabit kalacak” beklentisiyle girmiyor. Güçlü ağustos istihdamının ardından 25 baz puanlık artırım ihtimali yeniden %60 civarına yükseldi. Son sözü ise 11 Eylül’de açıklanacak enflasyon verisi söyleyecek.

Trump, bu haftasonu ABD’nin Venezuela ile “dünya tarihinin en büyük petrol anlaşmasını” yaptığını ve 65 milyar varilden fazla kanıtlanmış petrol rezervi üzerinde çoğunluk kontrolü elde ettiğini açıkladı.