Damga Vergisi Hesaplama

Damga vergisinin tek bir oranı yoktur. Oran, düzenlenen belgenin türüne göre değişir. Örneğin belli para içeren ve istisna kapsamında olmayan genel sözleşmelerde binde 9,48, damga vergisine tabi kira sözleşmelerinde binde 1,89, ücret ödemelerine ilişkin kağıtlarda ise binde 7,59 oranı uygulanabilir. Bu nedenle hesaplama yaparken önce belgenin türünü ve herhangi bir istisna kapsamında olup olmadığını belirlemelisin.

İstisna kapsamında bulunmayan işyeri kira sözleşmeleri damga vergisine tabi olabilir. Bu sözleşmelerde genel kira sözleşmesi oranı binde 1,89'dur. Matrah hesaplanırken yalnızca bir aylık kira değil, sözleşmede belirlenebilen toplam kira bedeli dikkate alınır. Örneğin aylık kira 40.000 TL ve sözleşme 12 aylıksa:

• 40.000 × 12 = 480.000 TL matrah

• 480.000 × 0,00189 = 907,20 TL damga vergisi hesaplanır.

Damga vergisi oranı belgenin türüne göre değişir. Sık karşılaşılan bazı kağıtlarda uygulanan oranlar şöyledir:

Bu oranlar 488 sayılı Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yer alır. Ancak bazı belgelerde oran sıfır olabilir, bazı kağıtlar maktu vergiye tabi olabilir veya tamamen istisna kapsamında bulunabilir.

Her konut kira sözleşmesinden damga vergisi alınmaz. İktisadi işletmeye dahil olmayan bir taşınmazın gerçek kişi tarafından mesken olarak kullanılmak üzere kiralanmasına ilişkin sözleşmeler damga vergisi istisnasından yararlanabilir.

Örneğin kendi özel mülkiyetindeki dairesini başka bir gerçek kişiye ev olarak kiralayan kişinin sözleşmesi gerekli şartları karşılıyorsa damga vergisine tabi olmayabilir.

Hayır. Bir belgenin “sözleşme olarak adlandırılması tek başına damga vergisi doğurmaz. Belgenin Damga Vergisi Kanunu kapsamındaki vergiye tabi kağıtlardan biri olması, varsa belli para içermesi ve bir istisna kapsamında bulunmaması gerekir. Bu nedenle sözleşmenin adına bakarak otomatik olarak binde 9,48 damga vergisi hesaplamak doğru değildir.

Artabilir. Ancak kira sözleşmesindeki oranla kefalet oranını doğrudan toplamak her durumda doğru değildir. Kefalet, teminat ve rehin işlemlerinde binde 9,48 oranı gündeme gelebilir.

Aynı belgede kira ve kefalet bulunuyorsa kefaletin türüne ve işlemlerin birbirine bağlı olup olmadığına göre Damga Vergisi Kanunu'nun bir kağıtta birden fazla işlemle ilgili hükümleri uygulanır. Bu nedenle özellikle müteselsil kefalet içeren sözleşmelerde hesaplama yalnızca “kira vergisi + kefalet vergisi” şeklinde yapılmamalıdır.

Normal bir ticari faturadan yalnızca fatura düzenlendiği için genel olarak damga vergisi alınmaz. Ancak özellikle kamu kurumlarına yapılan mal veya hizmet teslimlerinde ödeme sürecinde düzenlenen bazı makbuz veya ödeme belgeleri damga vergisine tabi olabilir. Bu nedenle “fatura damga vergisi” ile faturanın kendisi ve faturaya bağlı ödeme belgesini birbirinden ayırmalısın.

Ücret ve benzeri ödemelere ilişkin kağıtlarda genel damga vergisi oranı binde 7,59'dur. Ancak ücretlerde asgari ücrete isabet eden bölüm için damga vergisi istisnası uygulanır. Bu nedenle brüt maaşının tamamını doğrudan binde 7,59 ile çarpmak her zaman doğru sonucu vermez. Asgari ücretin üzerinde maaş alıyorsan bordrodaki damga vergisi hesaplanırken ilgili ayın istisna tutarı da dikkate alınır.

Hayır. Bunlar farklı kağıtlardan doğan farklı damga vergileridir. Resmi daireler ve kamu tüzel kişiliğine sahip kurumların vergiye tabi belirli ihale kararlarında binde 5,69 karar damga vergisi uygulanabilir. İhale sonucunda ayrıca damga vergisine tabi bir sözleşme düzenlenirse sözleşme için de kendi oranına göre ayrı bir vergi doğabilir. Bu nedenle “karar pulu” ile ihale sözleşmesinin damga vergisini aynı ödeme olarak düşünmemelisin.

Genel olarak damga vergisinin mükellefi vergiye tabi kağıdı imzalayan kişilerdir. Birden fazla tarafın imzaladığı belgelerde kanundan kaynaklanan müşterek sorumluluk söz konusu olabilir. Taraflar kendi aralarında sözleşmeye “damga vergisini kiracı öder” veya “damga vergisi yükleniciye aittir” gibi bir hüküm koyabilir. Ancak tarafların kendi aralarındaki bu anlaşma, vergi idaresine karşı kanundan doğan sorumluluğu her durumda ortadan kaldırmaz.

Damga vergisinin zamanında beyan edilmemesi veya ödenmemesi halinde gecikmeye bağlı tutarlar ve şartlarına göre vergi cezaları uygulanabilir. Ancak ceza her durumda aynı değildir. Verginin kendiliğinden beyan edilmesi, pişmanlık hükümlerinden yararlanılması veya vergi idaresi tarafından tespit edilmesi sonucu değiştirebilir. Bu nedenle gecikmiş damga vergisini yalnızca “vergi + sabit ceza oranı” formülüyle hesaplamak doğru değildir.

Hayır. Damga vergisinin ödenmemesi sözleşmeyi otomatik olarak geçersiz hale getirmez. Ancak ödenmeyen vergi için vergi aslına ek olarak gecikmeye bağlı tutarlar ve şartlarına göre vergi cezaları doğabilir. Noterler ve bazı kamu kurumlarında da vergisi ödenmemiş belgeler için özel işlem kuralları uygulanabilir.

Evet. Nispi damga vergisinde bir kağıttan alınabilecek verginin yıllık azami tutarı bulunur. Bu tutar yıllara göre güncellendiği için özellikle yüksek bedelli sözleşmelerde yalnızca sözleşme tutarını oranla çarpmak yeterli olmayabilir. Hesaplanan vergi ilgili yıl için belirlenen üst sınırı geçiyorsa azami tutar uygulanır.