AI Rallisinin Üçlü Testi: Mega-Cap Bilançoları, Altyapı Yatırımları ve Fed

“Sell in May, go away” yani “Mayıs’ta sat ve git” piyasaların en eski ezberlerinden biri. Mayıs ayı yaklaşınca bu cümle yeniden dolaşıma girer; sanki takvim yaprağı değiştiği anda piyasanın karakteri de otomatik olarak değişecekmiş gibi.

Fakat bugünkü piyasa yapısını sadece bu eski takvim ezberiyle okumak bana çok anlamlı gelmiyor. Çünkü asıl mesele Mayıs ayının tarihsel performansından çok Nisan sonuna aynı anda sıkışan büyük katalizörlerin mevcut piyasa yapısını test edecek olması.

SPX tüm zamanların zirvesinde. İran/Hürmüz riskinin soğuması, volatilitenin geri çekilmesi, sistematik alıcıların yeniden devreye girmesi ve yapay zekâ liderliğinde genişleyen risk iştahı piyasayı yukarı taşıdı. Fakat fiyatın yukarı gitmesi, riskin ortadan kalktığı anlamına gelmez. Bazen piyasanın kırılganlığı düşüşte değil, yükselişi taşıyan mekanizmanın içinde saklanır.

Bugün o mekanizma üç ana şeye dayanıyor: büyük teknoloji şirketlerinin bilançoları, yapay zekâ altyapı yatırımlarının devam edip etmeyeceği ve Fed’in likidite/finansal koşullar konusunda nasıl bir mesaj vereceği.

Bu haftayı önemli yapan şey hem Microsoft, Amazon, Alphabet, Meta ve Apple bilançoları hem de aynı günlerde Fed toplantısının olması.

Yani piyasa aynı anda iki kritik soruya cevap arayacak.

• 1) Büyüme tarafında büyük teknoloji şirketleri yapay zekâ yatırımlarına aynı hızla devam ediyor mu?

• 2) Fed, finansal koşulların gevşemesinden rahatsız mı, yoksa piyasaya hâlâ alan bırakıyor mu?

Bu ikisi aynı anda önemli çünkü mevcut ralliyi taşıyan yapı tam olarak bu birleşime dayanıyor.

Bir tarafta yapay zekâ ve fiziksel teknoloji yatırımları var. Diğer tarafta global risk iştahı, rotasyon ve faiz/likidite hassasiyeti var.

Burada “yapay zekâ altyapı yatırımı” derken kastettiğim şey sadece yazılım şirketlerinin daha fazla yapay zekâ uygulaması geliştirmesi değil. Veri merkezleri, çipler, sunucular, elektrik altyapısı, soğutma sistemleri, enerji ihtiyacı, iletişim donanımı ve bu devasa yatırım döngüsünü besleyen fiziksel teknoloji zincirinden bahsediyoruz.

Yani piyasa sadece “AI güzel hikâye” demiyor. Piyasa, bu hikâyenin gerçekten para harcanarak büyüyüp büyümediğine bakıyor.

Bugünkü piyasa tablosunda ana liderlik yapay zekâ altyapısı ve fiziksel teknoloji tarafında. Bu liderlik sadece birkaç popüler teknoloji hissesinden ibaret değil. Çipler, veri merkezleri, elektrik ekipmanları, iletişim donanımı, sanayi kapasitesi ve global risk iştahı aynı zincirin parçaları haline gelmiş durumda.

Bu iyi haber. Çünkü ralli sadece dar bir grup hisseyle değil, farklı sektörlere yayılarak ilerliyorsa daha sağlıklı görünür.

Ama risk de tam burada başlıyor.

Eğer yapay zekâ liderliği güçlü kalırken piyasanın geri kalanı bu harekete katılamazsa, ralli yeniden dar bir liderliğe sıkışır. Eğer enerji ve sanayi metalleri güçlenirken likidite tarafı zayıflarsa, bu kez yüksek değerlemeli teknoloji hisseleri üzerinde baskı oluşabilir. Eğer altın ve defansif varlıklar tekrar öne çıkarsa, bu piyasanın risk alma modundan korunma moduna geçtiğini gösterebilir.

Bu yüzden bugünkü tabloyu “her şey çok iyi” diye okumak yerine şöyle okumak daha doğru:

Piyasa hâlâ pozitif ama bu pozitiflik bazı şartlara bağlı.

Dışarıdan bakınca Apple, Microsoft, Amazon, Alphabet ve Meta aynı büyük teknoloji hikâyesinin parçaları gibi görünüyor. Fakat içeride tablo daha karmaşık.

Amazon son dönemde oldukça güçlü bir performans gösteriyor. Alphabet de yapay zekâ ve reklam tarafındaki beklentilerle güçlü kalıyor. Buna karşılık Apple daha olgun ve daha yavaş büyüyen bir şirket gibi fiyatlanıyor. Microsoft hâlâ yapay zekâ hikâyesinin merkezinde olsa da fiyat performansı açısından herkesle aynı noktada değil. Meta ise yüksek kârlılık, reklam gücü ve yapay zekâ yatırımları arasında farklı bir denge arıyor.

Yani endeks yukarıda ama motorların hepsi aynı hızda çalışmıyor.

Aslında piyasa şu anda bu ayrışmadan faydalanıyor. Bir hisse zayıflarken diğeri güçlü kalıyor. Birinin bilançosu soru işareti yaratırken diğeri hikâyeyi taşıyor. Böylece endeks çok sert bozulmadan yukarıda kalabiliyor.

Piyasa diliyle buna “dispersion” deniyor yani ayrışma. Bunu basitçe şöyle düşünebiliriz: Tek tek hisseler sert hareket ediyor ama birbirlerini dengeledikleri için endeks daha sakin kalıyor.

Birinin düşüşü diğerinin yükselişiyle dengelenirse, SPX fazla hareket etmez ama hepsi aynı anda aynı yöne dönerse, işte o zaman endeksin sakin kalması zorlaşır.

Buradaki asıl risk korelasyon.

Korelasyon, piyasada varlıkların birbirine ne kadar benzer hareket ettiğini gösterir. Eğer büyük teknoloji hisseleri farklı yönlere hareket ediyorsa korelasyon düşüktür. Eğer hepsi aynı anda yükseliyor veya aynı anda düşüyorsa korelasyon yükselir.

Bugün piyasa, büyük hisselerde tek tek ciddi hareketler olabileceğini ama endeksin daha sınırlı hareket edeceğini fiyatlıyor. Bu varsayım ancak bu şirketler aynı anda aynı yöne hareket etmezse çalışır.

Eğer Microsoft, Amazon, Alphabet ve Meta aynı anda “yapay zekâ yatırımları devam ediyor, bulut talebi güçlü, kârlılık korunuyor” mesajı verirse bu ralli yeni bir teyit alabilir. Apple da ertesi gün tabloyu bozmazsa endeks yukarı denemesini sürdürebilir.

Ama tam tersi olursa, yani bu şirketler aynı anda daha temkinli konuşursa, sorun sadece birkaç hissenin düşmesi olmaz. O zaman piyasa şunu fark eder: Endeksi yukarıda tutan denge aslında sanıldığı kadar sağlam değilmiş.

Bu durumda korelasyon yükselir. Endeks volatilitesi yeniden fiyatlanır. “Tek tek hisseler oynar ama endeks sakin kalır” varsayımı bozulur.

Bu yüzden bu hafta sadece bilanço rakamlarına değil, şirketlerin aynı hikâyeyi anlatıp anlatmadığına bakmak gerekiyor.

• Ayrışma endeksi taşır.

• Koordineli yukarı hareket ralliyi uzatır.

• Koordineli aşağı hareket ise trend dönüşü için gerçek katalizör olabilir.

Fed toplantısını da ayrı düşünemeyiz.

Piyasa sadece şirketlerin büyüme hikâyesine bakmıyor. Aynı zamanda bu büyümenin hangi faiz ve likidite ortamında fiyatlandığına da bakıyor.

Likiditeyi burada çok basit anlatmak gerekirse, piyasadaki para koşullarının ne kadar rahat ya da sıkı olduğu diyebiliriz. Faizler, Fed’in tonu, tahvil piyasası, kredi koşulları ve finansal sistemde risk alma iştahı bu başlığın içine girer.

Eğer Fed finansal koşulların gevşemesinden rahatsız görünmezse, piyasa bunu “risk almak için hâlâ alan var” şeklinde okuyabilir. Bu durumda yapay zekâ altyapı yatırımları ve global rotasyon hikâyesi destek bulur.

Ama Fed daha temkinli, daha sıkı veya piyasanın fazla rahatlamasından rahatsız bir ton verirse, o zaman faiz hassasiyeti yüksek büyüme hisseleri baskı görebilir. Çünkü bu şirketlerin değerlemesi büyük ölçüde gelecekte yaratacakları kâra dayanır. Faizler veya iskonto oranı yükseldiğinde, o gelecekteki kârların bugünkü değeri daha tartışmalı hale gelir.

Bu da rallinin “genişleme” yerine “dar liderlik ve çarpan baskısı” rejimine dönmesine neden olabilir.

Warsh gelecek, Powell gidecek denklemine fazla sıkışmamak gerekiyor. Fed başkanı önemli; çünkü piyasanın duyduğu tonu, iletişim biçimini ve beklenti setini doğrudan etkiler. Ama Fed tek kişinin düğmeye bastığı bir yapı değil. Faiz kararları FOMC içinde, yani Fed’in para politikası komitesinde şekillenir. Bu komite yapısı da sadece başkan değişti diye bir gecede bambaşka bir karaktere bürünmez.

Hatta Powell, başkanlık sonrası Fed Yönetim Kurulu’nda kalmaya devam edeceğini söylerse, bu durum piyasa tarafından “Powell dönemi tamamen kapanmıyor” şeklinde de okunabilir.

Başkan değişse bile komite dengesi, kurumsal hafıza ve Powell’ın içerideki ağırlığı bir süre daha Fed’in karar alma ve iletişim yapısında hissedilebilir.

Bu yüzden Mayıs geldi sat ve git ezberinin çalışıp çalışmayacağı Nisan sonu itibariyle yaşanacaklara bağlı.

Piyasa Nisan sonuna oldukça yüksek beklentiyle giriyor ve aynı anda üç test yaşayacak.

• Büyük teknoloji şirketleri yapay zekâ altyapı yatırımlarına devam ediyor mu?

• Fed bu risk iştahını bozacak bir mesaj veriyor mu?

• Mega-cap hisseler birbirini dengelemeye devam ediyor mu, yoksa aynı anda aynı yöne mi dönüyor?

Eğer yapay zekâ yatırımları güçlü kalır, Fed piyasayı bozmaz, global rotasyon devam eder ve büyük teknoloji hisseleri birbirini dengelerse ralli genişleme eğilimini koruyabilir.

Eğer yapay zekâ liderliği yorulur ama enerji, sanayi metalleri veya faiz hassasiyeti yüksek başka alanlar devralırsa liderlik değişebilir.

Fakat ana risk şu: Mega-cap hisseler aynı anda zayıf konuşur ve Fed de piyasaya yeterli alan bırakmazsa, o zaman takvim değil yapı kırılır.

“Sell in May” sadece başlık olur. Gerçek hikâye ise Nisan sonunda yazılır.

Piyasa yukarıda diye risk bitmiş sayılmaz. Bazen risk fiyatın aşağıda olmasında değil, fiyatı yukarıda tutan mekanizmanın fazla kusursuz çalışmak zorunda kalmasındadır.