ABD’de Hükümetin Kapanma Riski

Washington’da saatler ilerliyor, takvim 1 Ekim’i göstermeye hazırlanıyor ve ABD federal hükümetinde bir kez daha kapanma ihtimali kapıda. Başkan Donald Trump’ın Kongre liderleriyle yaptığı son görüşme de bir sonuç doğurmadı; ortada ne kabul edilmiş bir bütçe var ne de siyasi tarafların uzlaşmaya dair iradesi. Bu tablo, sadece siyaset sahnesinde değil, ekonomik göstergelerde de önemli dalgalanmalara yol açma potansiyeli taşıyor.

Öncelikle işgücü piyasasına bakmak gerek. ABD’de işsizlik oranı halihazırda kırılgan bir dengede. Tahminlere göre olası üç haftalık bir kapanma, işsizlik oranını %4,6–4,7 seviyesine çıkarabilir. Bunun sebebi, yüz binlerce federal çalışanın zorunlu izne çıkarılması ve “geçici işsiz” olarak sayılması. Tarihsel olarak kapanma sona erdiğinde bu oranlar yeniden geriliyor; ancak Trump’ın gündeme getirdiği “kalıcı işten çıkarmalar” ihtimali gerçekleşirse, işsizlik yapısal olarak daha yüksek bir seviyeye oturabilir. Bu da, zaten yavaşlayan toparlanma sürecinin kalıcı yaralar alması anlamına gelir.

İkinci büyük mesele, büyüme rakamları. Fed’in hesaplamalarına göre hükümetin her bir haftalık kapanması, ilgili çeyrek büyümesinden yıllıklandırılmış bazda yaklaşık 0,2 puan silip süpürüyor. Ancak bu kayıplar, kapanma sona erdiğinde büyük ölçüde telafi ediliyor. Yani 2025’in son çeyreği için, kapanmanın kasım ortasına kadar çözülmesi halinde görünürde bir büyüme etkisi beklenmiyor. Asıl risk, kapanmanın daha uzun sürmesi ve veri akışının kesilmesi. Zira işsizlik başvuruları, tarım dışı istihdam raporu gibi kritik göstergeler yayınlanamazsa, Fed para politikası toplantısına eli kolu bağlı girmek zorunda kalabilir.

Bir başka çarpıcı boyut ise veri güvenilirliği. Çalışma Bakanlığı’nın zaten bu yıl %20 oranında personel kaybı yaşadığı biliniyor. Eğer kapanma uzarsa, ekim ayına dair işgücü anketlerinin tamamen atlanması olasılığı masada. Böyle bir durumda piyasa aktörleri, eksik verilerle yön bulmaya çalışacak. Bu da belirsizliğin maliyetini katbekat artıracak.

Siyasi cephede tablo daha da karışık. 2018’deki 34 günlük kapanma hâlâ hafızalarda tazeliğini koruyor. O dönem Trump’ın ilk başkanlık döneminde yaşanan kriz, sadece federal çalışanları değil, ekonominin farklı sektörlerini de ciddi biçimde etkilemişti. Bugün ise risk daha büyük: hem ekonomi resesyonun eşiğinde hem de siyasi kutuplaşma çok daha keskin.

Kısacası, Washington’daki bütçe çıkmazı sadece ABD’nin değil, küresel ekonominin de nabzını hızlandırıyor. Eğer kapanma kısa sürede çözülmezse, işsizlikte kalıcı bir yükseliş, veri akışında kesinti ve Fed’in karar alma süreçlerinde bulanıklık kaçınılmaz olacak. Bugün ABD ekonomisi sadece bütçeyi değil, güvenilirlik ve öngörülebilirlik testini de veriyor. Ve bu test, sonuçları itibarıyla küresel piyasaların gündemini uzun süre meşgul edecek.