Çekilişsiz finansmanlarda teslimat tarihini öne çekme önerileri

"Ben şansımı notere bırakmam, paramı alacağım günü ilk günden bilmek isterim" diyerek çekilişsiz (planlı) tasarruf finansman sistemini seçtin ya da seçmeyi düşünüyorsun. Harika bir finansal karar! Ancak sözleşmeyi imzalarken sana sunulan o teslimat tarihi aslında tamamen esnetilemez bir kader değil.

Evet, sistemde tarih sabittir; kuradaki gibi şansa bağlı değişmez. Fakat belirli finansal hamlelerle bu tarihi tamamen yasal yollarla öne çekmek senin elinde. Bu rehberde, BDDK mevzuatının izin verdiği sınırlar dahilinde teslimat sıranı nasıl jet hızıyla erkene çekebileceğini tüm formülleriyle anlatıyoruz.

Stratejilere geçmeden önce oyunun kurallarını bilmelisin. BDDK, tasarruf finansman sektörünü güvence altına almak için çekilişsiz modellerde teslimatın (tahsisatın) yapılabilmesi adına iki çelik kural koymuştur. Paran her iki barajı da geçmeden teslimat yapılamaz:

• Tasarruf barajı: Ev veya araba için belirlediğin toplam sözleşme tutarının en az %40'ını sistemde biriktirmiş olman gerekir.

• Zaman barajı: Sözleşmede anlaştığın toplam vadenin (ay süresinin) en az %40'lık kısmını geride bırakmış olman gerekir.

• İpucu: İşte işin sırrı burada saklı! Eğer sisteme hiç peşinat ödemeden girersen bu süreleri aynen beklemek zorundasın. Ancak içeriye nakit enjekte ettiğin an, BDDK formülü zaman barajını senin lehine daraltır ve teslimat tarihini çeker.

Faizsiz finansmanlarda çekilişsiz teslimat formülü

Çekilişsiz sistemde teslimat alacağın net ay şu formülle hesaplanır:

Teslimat ayı = (Toplam vade x %40) - (Peşinat / Aylık taksit)

Buradaki "Peşinat / Aylık taksit" kısmı, senin peşinatının kaç aya denk geldiğini gösterir. Somut bir örnekle hesaplayalım:

• Diyelim ki 1.000.000 TL değerinde bir finansman planı yaptın. Aylık ödeyebileceğin taksit tutarı da 10.000 TL olsun. Bu durumda toplam vaden otomatik olarak 100 ay olur.

• BDDK'nın birikim kuralı (%40): 400.000 TL birikmeli. BDDK'nın zaman barajı (%40): 40 ay beklenmeli.

Senaryo 1: Hiç peşinatsız

Hiç peşinatın yoksa formülü uygulayalım:

• Teslimat ayı = (100 x 0,4) - (0 / 10.000) = 40 - 0 = 40.

• Hiç peşinatın olmadığı için tam 40 ay beklersin. Kırkıncı aya geldiğinde 400.000 TL birikmiş olur ve iki barajı da aynı anda geçersin.

Senaryo 2: 350.000 TL peşinatlı finansman 

350.000 TL peşinat ödeyince ne oluyor bakalım:

• İlk olarak peşinatının kaç aya eşit olduğunu bulalım: 350.000 / 10.000 = 35. (BDDK gözünde sen sisteme 35 ay boyunca taksit ödemiş gibi önden kredi kazandın).

• Formüle bakalım: Teslimat ayı = (100 x 0,4) - 35 = 40 - 35 = 5.

• Sistem sana teslimatı tam beşinci ayda yapar!

Bu sistem BDDK kurallarına nasıl uyuyor?

• Beşinci ayda BDDK denetmenleri hesabı kontrol eder ve her iki şartın da sağlandığını görür:

• Birikim barajı kuralı: İçeride 350.000 TL (peşinat) + 5 ay x 10.000 TL (taksit) = 400.000 TL var. Yani toplam paranın %40'ı birikmiş.

• Zaman Barajı Kontrolü: Sen gerçek hayatta 5 ay bekledin. Ancak ödediğin peşinat da 35 aya eşitti. BDDK senin zaman havuzuna bakar: 5 (Ödenen taksitler) + 35 (Peşinat kredisi) = 40 ay. Toplam vadenin %40'ı kadar süre havuzda birikmiş kabul edilir.

Özetle; peşinat ne kadar yüksek olursa, aylık taksit tutarına bölündüğünde o kadar yüksek bir sanal zaman üretir ve bu sanal zaman, beklemek zorunda olduğun süreden düşülerek teslimat tarihini öne çeker. Tüm sistem bu basit ama adil matematikte saklıdır.

Yüksek peşinat kaldıracı

Teslimat tarihini 5 6 ay gibi çok kısa sürelere çekmek istiyorsan en güçlü silahın peşinattır. Sisteme girerken %20, %30 veya imkanın varsa daha yüksek bir peşinat ödemek sana çift yönlü avantaj sağlar:

• Seni %40'lık tasarruf barajı hedefine doğrudan yaklaştırır.

• Yasal formül gereği, beklemen gereken o %40'lık zaman kısıtını matematiksel olarak aşağı çeker.

Stratejik ara ödemeler (Balon ödemeler)

Sözleşmeyi imzalarken başlangıçta yüksek bir peşinatın olmayabilir. Bu durumda teslimat tarihini öne çekmek için sözleşmene ara ödeme maddeleri ekletebilirsin. Yılın belirli dönemlerinde (prim, ikramiye, 13. maaş veya çiftçiysen hasat dönemi gibi) yapacağın toplu ödemeler sisteme girildiği an, tasarruf oranını artıracağı için firman teslimat tarihini otomatik olarak daha yakın bir aya güncellemek zorundadır.

Agresif başlangıç taksitleri

Bütçeni ilk aylarda biraz daha sıkabileceğini düşünüyorsan, planını esnek kurgula. İlk 1 yıl boyunca yüksek taksitler ödeyip, yasal tasarruf barajını hızla aşabilir, teslimat gününü erkene çekebilirsin. Paranı teslim aldıktan sonra ise taksitlerini daha makul ve sürdürülebilir seviyelere düşürecek bir planlama talep edebilirsin.

Sektör verilerini incelediğimizde, çekilişsiz (planlı) modelin araba finansmanında ev finansmanına göre üstünlüğü olduğunu görüyoruz. Bunun sebebi tamamen konut finansmanlarındaki tutarların yüksekliğidir.

• Ev finansmanı: Konut bedelleri yüksek (Örn: 5 - 10 milyon TL) olduğu için, %40'lık tasarruf barajını (2 - 4 milyon TL) peşinatla veya kısa sürede taksitle yakalamak zordur.

• Araç finansmanı: Araç bedelleri (Örn: 1 - 2 milyon TL) görece daha erişilebilir seviyededir. 1.5 milyon TL'lik bir araç planında 600 bin TL peşinat veya hızlı bir ara ödeme planıyla 5. ayda arabayı teslim almak çok daha kolay ve uygulanabilir hale gelir.

Teslimatı öne çekmek kulağa harika gelse de finansal okuryazarlık basamağında şu detayı kaçırmamalısın: Net bugünkü maliyet (NBM). Bazı firmalar, teslimat tarihini çok erkene çeken agresif planlar için senden daha yüksek oranlarda organizasyon ücreti talep edebilir. Parayı 5 ay erken almak için ödeyeceğin ekstra hizmet bedeli, yüksek enflasyon ortamında paranın alım gücü kaybını gerçekten amorti ediyor mu?

Sırf erken teslim alacağım diye bütçeni aşan organizasyon ücretleri ödemek planı NBM bazında zararlı hale getirebilir. Sözleşmeye imza atmadan önce mutlaka farklı senaryoları simüle etmelisin.

Tasarruf finansmanlarında çekilişli çekilişsiz sistemlerin farkını merak ediyorsan bu yazımızdan devam edebilirsin.

Sözleşme devam ederken ara ödeme yaparsam teslimat tarihim değişir mi?

Evet. BDDK mevzuatı gereği yaptığın her ek ara ödeme, toplam birikim rasyonuzu artırdığı için şirket ödeme planını yeniden hesaplamak ve teslimat tarihini yasal sınırlar dahilinde öne çekmekle yükümlüdür.

Hiç peşinat ödemeden çekilişsiz sistemde ilk aylarda teslimat alabilir miyim?

Hayır. Peşinatsız ve ara ödemesiz planlarda BDDK'nın %40 zaman ve birikim barajı devreye girer. Bu rasyolar sağlanmadan erken teslimat yapılması yasal olarak mümkün değildir.

Kaynakça: 

• Tasarruf Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik

• 6361 Numaralı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansmanı Şirketleri Kanunu