Belirsizlik dönemlerinde doğru dengeyi bulmak

OECD; küresel ekonomik görünüm raporunun yeni edisyonunu yayımladı. Beirsizlik dönemlerinde doğrı dengeyi bulmak (Finding the Right Balance in Uncertain Times), manşetiyle yayımlanan rapordaki ana mesajlarda büyük bir sapma olmamakla birlikte kayda değer bazı revizyonlar söz konusu.

Küresel Çerçeve

ABD ekonomisinde sanayi üretimi ve ticaret hacmi, yeni gümrük vergileri sebebiyle öne çekilen taleple geçici bir ivme kazanmıştı. Küresel büyümeyi de hareketlendiren bu ivme, rapordaki güncellemeyle bir miktar törpülenmiş durumda. OECD, küresel ekonomik büyümenin 2024’te %3,3, 2025’te %3,2 ve 2026’da %2,9 olarak gerçekleşeceğini tahmin ediyor. Bu, büyüme oranının önümüzdeki yıl bir miktar yavaşlaması anlamına geliyor.

Kurum, küresel ticaret aleminde de korumacı adımların etkisinin hissedilmeye devam edeceğini tahmin ediyor. ABD’nin mayıs ayından bu yana neredeyse tüm ülkelere uyguladığı gümrük vergilerini artırarak ağustos sonunda ortalama %19,5 ile 1930’lardan beri görülen en yüksek oranına ulaşmıştı. Kurum, bu adımın etkilerinin tam olarak hissedilmediğini teyit ederken (ki Fed’in de yerel çerçevedeki mesajları bu yönde) bu durumun enflasyon ve tüketici davranışları tarafında belirsizliği artırdığı görüşünde.

Enflasyon cenahında verilen yumuşak tondaki mesajlar bu raporda da korunuyor. Kurum, küresel ölçekte enflasyonist baskının düşme eğiliminde olduğu görüşünü yinelerken OECD, G20 ülkelerinde manşet enflasyonun 2025’te ortalama %3,4 seviyesinden 2026’da %2,9’a gerileyeceğini öngörüyor. Gelişmiş ekonomilerde de enflasyonun bu dönemde merkez bankalarının hedeflerine yakın seyretmesi bekleniyor.

Kurum, finansal piyasaların ise bu belirsizlik ortamına rağmen dirençli bir görünüm sergilediğini belirtirken bu durumu “şaşırtıcı” olarak niteliyor. Yatırımcıların risk iştahının yüksek seyrettiğinin belirtildiği metinde varlık fiyatlarındaki yükseliş, beklenmedik bir makro gelişme durumu yaşanması senaryosu içinde önemli bir risk (ani satış baskısı) olarak nitelendiriliyor.

Raporda, küresel görünüm üzerinde doğrudan etki edebilecek risklerin başında ticaret savaşlarındaki dozun artması geliyor. Korumacı eğilimlerin yıkıcı bir ivmeyle artması senaryosunda maliyet kaynaklı enflasyonist baskıyı yükselterek genel görünümü bozma potansiyeli taşıyor. Yatırım tarafında da iştahı kaçırabilecek bu senaryo, küresel büyüme beklentilerine de doğrudan etki edebilecek güçte.

Raporda belirtilen bir diğer önemli risk de tabii ki jeopolitik gelişmeler. Savaş ikliminin özellikle net enerji ihracatçısı ülkelerin bulunduğu bölgede yayılması tüm projeksiyonları değiştirme potansiyeli taşıyor.

Kurum, finansal piyasalardaki dirençli görünüme rağmen, özellikle teknoloji hisselerindeki aşırı değerlemeler ve kripto varlıklardaki kontrolsüz büyümeye işaret ederek “balon” riskine de atıfta bulunuyor. Burada, küresel kripto varlık piyasa değerinin iki yıl içinde 0,8 trilyon USD’den 3,9 trilyon USD’ye yükseldiği atfı dikkat çekici.

Kurum bunların yanında, merkez bankası bağımsızlığı, temkinli ama proaktif politika araçlarının kullanılması, mali disiplin, yapısal reformlar, rekabet ortamının güçlendirilmesi ve işgücü piyasasında katılımın genişletilmesi vurguları yinelenen baz senaryo varsayımları arasında yer alıyor.

Türkiye

Raporun Türkiye ile ilgili olan kısmında verilen mesajlar, önceki raporla büyük oranda paralel olmakla birlikte beklenti setinde güncellemeler mevcut.

Ülkemiz ekonomisinin 2025’in canlı bir performans sergilediğinin ifade edildiği raporda, bu performansın bir kısmı stok biriktirme gibi geçici faktörlere bağlanıyor. Enflasyonist ortamda erkene çekilen talebin yarattığı bu etki büyümeyi desteklemekle birlikte yılın ikinci yarısında bu etkide dengelenme öngörülüyor.

Raporda ülkemizin 2025 yılı büyüme tahmini %2,9'dan %3,2'ye yükseltirken 2026 büyüme beklentisini %3,3'ten %3,2'ye çekilmiş durumda. Kurum, bu seviyenin orta vadede de korunacağı görüşünde. Yani orta vadede %3’lere oturan bir büyüme hızı öngörüsü mevcut.

Kurum, dezenflasyon süreci ile ilgili olarak iyimser çizgisini koruyor. Kurum, uygulanan politikalara dair pozitif görüşünü yinelemekle birlikte, mevcut dinamikler çerçevesinde yıl sonu yıllık manşet enflasyon tahminini %31,4'ten %33,5'e; 2026 sonu beklentisi ise %18,5'ten %19,2'ye yükseltmiş durumda. Metinde, Türkiye’de enflasyonun önümüzdeki dönemde belirgin biçimde gerilemeye devam edeceği ve küresel ölçekte gelişen ülkelerin enflasyon düşüşüne en büyük katkıyı Türkiye’nin yapacağını belirtiliyor.

Raporda, yerel işgücü piyasası açısından da benzer mesajlar baki. Genç ve dinamik nüfus hem bir fırsat hem de bir mücadele alanı olarak değerlendirirken düşük seyreden işsizlik oranına rağmen özellikle kadınların işgücüne katılım oranının (%30+’larde) OECD ortalamalarının oldukça altında kaldığı vurgusu yapılıyor.Diğer bir ifadeyle Türkiye’nin demografik potansiyelini ekonomiye tam olarak yansıtabilmesi için kapsayıcı bir istihdam politikası benimsemesi gerektiği mesajı veriliyor.

Raporda, tüm bu öngörüler, dezenflasyon poltikası ile uyumlu para ve maliye politikalarının korunacağı varsayımına dayanıyor.

Dip toplamda

Rapor, küresel ekonominin zorlu bir denge arayışında olduğu mesajını yineliyor. Küresel büyüme tahminleri karamsar olmamakla birlikte mevcut risklerin görünümü değiştirme potansiyeli yüksek olarak değerlendiriliyor. Bu denge arayışında ise para ve maliye otoritelerinin izleyecekleri politikalar ve benimseyecekleri tutumlar anahtar rolde yer alıyor. Bu süreçte, uluslararası iş birliğinin artırılması, ticaret ve jeopolitik riskler açısından da büyük önem taşıyor.