Beyaz altın nedir, sarı altından farkı ne?

Kuyumcu vitrinlerine baktığında ya da bir alyans seçerken karşına hep iki ana seçenek çıkar: Göz alıcı sıcaklığıyla sarı altın ve modern, zarif duruşuyla beyaz altın. Birçok kişi beyaz altını görünüşü yüzünden platin veya gümüşle karıştırsa da o aslında tamamen gerçek bir altındır.

Peki, beyaz altın nedir ve onu geleneksel sarı altından ayıran şey tam olarak ne? Yatırımlık olarak mı yoksa sadece takı olarak mı tercih edilmeli? Gelin, mücevher dünyasının bu popüler madenini yakından inceleyelim ve aklındaki tüm soru işaretlerini giderelim.

Güncel altın fiyatlarını anlık takip etmek ve bütçeni en doğru şekilde yönetmek için hesap.com’u sık kullanılan sayfalara ekleyebilirsin.

Doğada bulunan işlenmemiş altın nasıl olur diye bakarsak, cevap nettir: Ham altın her zaman parlak sarı renktedir ve oldukça yumuşaktır. Saf haliyle (24 ayar) şekil verilip takı yapılması çok zordur çünkü kolayca bükülür ve çizilir.

İşte beyaz altın nasıl yapılır sorusunun sırrı burada devreye girer. Sarı altını hem sertleştirmek hem de rengini açmak için içine gümüş, nikel, çinko veya paladyum gibi beyaz metaller eklenerek bir alaşım oluşturulur. Ancak bu karışım tam bir beyazlık sağlamaz; hafif kirli sarı bir renk ortaya çıkar. Gerçek beyaz altın görüntüsünü elde etmek için takının üzeri platin grubuna ait çok parlak ve sert bir metal olan rodyum ile kaplanır.

Bu iki altın türü arasındaki temel fark değer değil, tamamen kimyasal alaşım ve estetik tercihlerdir. İçlerindeki saf altın oranı aynı olduğu sürece (örneğin her ikisi de 14 ayar ise) değerleri de eşittir. Aşağıdaki tablo, beyaz altın ve sarı altın arasındaki fark konusunu daha net anlamana yardımcı olacaktır:

Beyaz altın kullanıcılarının en çok merak ettiği durumlardan biri zamanla yaşanan renk değişimidir. Beyaz altın kararır mı ya da gümüş gibi solar mı diye merak ediyorsan, cevaplayalım. Beyaz altın kararma yapmaz ancak zamanla sararır mı sorusunun cevabı evettir.

Peki, bu neden olur? Takını kullandıkça, tene temas ettikçe, parfüm veya kimyasallara maruz kaldıkça en üstteki koruyucu rodyum tabakası yavaşça aşınır. Rodyum altından kalkınca, alt katmandaki o hafif sarımsı orijinal alaşım rengi kendini göstermeye başlar. Bu durum altının sahte olduğu anlamına gelmez. Çözümü ise çok basittir; takını bir kuyumcuya götürerek yeniden rodyum kaplama (rodaj) yaptırabilir ve ilk günkü parlaklığına kavuşturabilirsin.

Gelelim işin bütçe ve yatırım boyutuna. Beyaz altın değer kaybeder mi, sarı altına göre daha mı çok zarar ettirir?

• Has altın değeri: Bankadaki altın hesabında veya sarrafiyede (çeyrek, gram, cumhuriyet) sadece içindeki has altın miktarına para ödersin. Beyaz altın ise sadece işlenmiş takı (yüzük, kolye, alyans) olarak satılır.

• İşçilik maliyeti: Beyaz altın satarken değer kaybeder mi sorusunun asıl yanıtı renginde değil, üzerindeki işçiliktedir. Tüm işlenmiş takılarda olduğu gibi, beyaz altın bir mücevher alırken de yüksek bir işçilik ücreti ödersin. Satarken kuyumcu bu işçiliği düşer ve sadece içindeki saf altın gramajına göre ödeme yapar.

• Fiyat farkı: Mağazalarda beyaz altın mı, sarı altın mı pahalı diye bakarsan, beyaz altının ekstra rodyum işçiliği nedeniyle vitrin fiyatı çok az daha yüksek olabilir. Ancak bozdururken ayarı ve gramı aynı olan sarı altınla arasında hiçbir fiyat farkı olmaz. Altında ayar ne demek diye merak ediyorsan bu yazımıza göz at.

Sokakta veya güvenmediğin bir yerde ham beyaz altın ya da işlenmiş takı alırken dikkatli olmalısın. Bir takının gerçek beyaz altın olup olmadığını anlamak için şu yöntemlere başvurabilirsin:

• Ayar damgası: Takının iç kısmında mutlaka 585 (14 ayar), 750 (18 ayar) gibi milyem değerleri veya üretici firmanın patent damgası bulunmalıdır.

• Mıknatıs testi: Altın manyetik bir maden değildir. Eğer beyaz altın diye aldığın takı mıknatısa güçlü bir şekilde yapışıyorsa, içinde demir oranı yüksek sahte bir metal var demektir.

• Ses testi: Gerçek altın sert bir zemine bırakıldığında tok ve dolgun bir ses çıkarır. Sahte metaller ise daha çınlayan ve cılız bir ses verir.

Beyaz altını sarı altına çevirme mümkün mü?

Evet, mümkündür. Beyaz altın takının üzerindeki rodyum tabakası özel işlemlerle sökülüp, üzerine altın suyuyla sarı kaplama yapılabilir. Tam tersi şekilde sarı altını beyaz altına çevirme işlemi de rodyum banyosu (rodaj) ile kolayca gerçekleştirilir.

Yeşil altın mı sarı altın mı daha pahalı?

Halk arasında yeşil altın (veya yeşilimsi sarı) olarak bilinen altın, alaşımında bakır yerine daha çok gümüş kullanılan bir türdür. Ayarları aynı olduğu sürece yeşil, sarı veya beyaz altının gram değeri birbirine eşittir, biri diğerinden daha pahalı değildir.

Yatırım için beyaz altın alınır mı?

Eğer amacın sadece birikim yapmak ve paranı enflasyona karşı korumaksa, beyaz altın takılar doğru bir tercih değildir. Yatırım için işçiliksiz gram altın, cumhuriyet altını veya bankaların dijital altın hesaplarını tercih etmek finansal açıdan çok daha mantıklıdır.

22 ayar beyaz altın olur mu?

Teorik olarak hayır. Çünkü 22 ayar bir takının %91,6’sı saf sarı altından oluşmalıdır. Geriye kalan %8,4’lük kısma ne kadar beyaz metal eklersen ekle, altının o baskın sarı rengini beyazlatmaya yetmez. Bu yüzden beyaz altınlar piyasada genellikle 14 ayar (%58,5 saf altın) veya 18 ayar (%75 saf altın) olarak üretilir.