ÖTV muafiyeti nedir: Engelli raporuyla araç alımı şartları

Engelli bireylerin toplumsal hayata katılımını desteklemek ve hareket özgürlüklerini artırmak amacıyla Türkiye Cumhuriyeti Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından sunulan ÖTV muafiyeti, 2026 yılında yapılan önemli güncellemelerle yeni bir döneme girdi. Bu düzenleme, vücudunda belirli bir oranda işlev kaybı bulunan vatandaşların, sıfır kilometre araç alırken Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ödememelerini sağlayan yasal bir haktır.

2026 yılı itibarıyla, bu haktan yararlanabilmek için belirlenen araç satış bedeli üst sınırı 2.873.972 TL olarak güncellenmiştir. Bu tutarın üzerindeki araçlar için ÖTV istisnası uygulanmamaktadır. Ayrıca, yeni mevzuatla birlikte satın alınan araçlarda en az %40 yerlilik oranı şartı getirilmiş ve aracı elde tutma süresi gibi kritik koşullarda değişikliğe gidilmiştir.

Taşıt kredisi seçeneklerini karşılaştırarak en avantajlı faiz oranlarını Hesap’layabilirsin.

Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), sıfır kilometre bir aracın vergisiz fiyatı üzerinden, motor hacmi ve satış bedeline göre değişen oranlarda (2026'da %45'ten %225'e kadar) tahsil edilen bir vergi türüdür. ÖTV muafiyeti ise, belirli şartları taşıyan engelli bireylerin bu vergiyi hiç ödemeden veya indirimli olarak araç sahibi olabilmesini sağlar. İlgili mevzuat (Özel Tüketim Vergisi Kanunu ve II Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliği), bu istisnayı iki ana grupta toplar:

• %90 ve üzeri engel oranı: Engel türüne bakılmaksızın bu orana sahip bireyler şartsız olarak yararlanabilir.

• %90'ın Altındaki engel oranı: Sadece ortopedik engeli bulunan ve aracı kullanmak için özel tertibata ihtiyaç duyan bireyler bu haktan faydalanabilir.

• Önemli Not: 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren yürürlüğe giren yeni tebliğe göre, bu istisnadan yararlanarak alınan araçların 10 yıl boyunca satılmaması şartı aranmaktadır. Bu süre dolmadan satış yapılması durumunda, başlangıçta ödenmeyen ÖTV'nin geri ödenmesi gerekir.

ÖTV muafiyeti ve ÖTV i̇ndirimi arasındaki fark

Halk arasında sıklıkla kullanılan "ÖTV indirimi" tabiri aslında teknik bir yanılgıdır; çünkü mevzuat bunu bir indirim olarak değil, şartlar sağlandığında verginin tamamen ortadan kalktığı bir ÖTV istisnası olarak tanımlar. 2026 mevzuatı, bu hakkın kullanımını rapor oranına ve engel türüne göre iki ana kategoriye ayırır:

Kritik bilgi: Teknik olarak her iki durumda da vergi ödenmediği için "indirim" ifadesi mevzuat dışı bir kullanımdır. Ancak engellilik oranı %90'ın altında olan bireylerde, engel türü ortopedik değilse (örneğin sadece görme veya iç hastalıklar) bu istisnadan hiçbir şekilde yararlanılamaz.

ÖTV muafiyetinden yararlanarak araç sahibi olmak isteyen vatandaşların öncelikle tam teşekküllü bir devlet hastanesinden "Engelli Sağlık Kurulu Raporu" almaları gerekmektedir. 2026 yılı itibarıyla en kritik şartlardan biri de mali sınırdır; alınacak aracın vergiler dahil satış bedeli 2.873.972 TL’yi aşmamalıdır.

%90 ve üzeri engelli raporu ile araç alımı

Bu gruptaki bireyler için sistem "koşulsuz muafiyet" esasına göre çalışır:

• Engel türü: Görme, işitme, zihinsel veya ortopedik olması fark etmeksizin, rapor oranı %90 ve üzeri olan herkes yararlanabilir.

• Kullanım hakkı: Engelli birey aracı kendisi kullanabileceği gibi, eğer durumu müsait değilse 3. dereceye kadar yakınları da aracı kullanabilir.

• Tertibat şartı: Araçta herhangi bir mekanik değişiklik veya özel tertibat yaptırma zorunluluğu bulunmaz.

%40 - %89 arası engelli raporu ile araç alımı

Rapor oranı %90'ın altında olan bireyler için süreç daha teknik şartlara bağlıdır:

• Ortopedik engel zorunluluğu: Rapor oranından bağımsız olarak, kişinin engelinin mutlaka ortopedik olması ve bu durumun aracı kullanmasına engel teşkil etmesi gerekir.

• Özel tertibat: Aracın, kişinin engeline uygun bir şekilde (örneğin elden kumandalı gaz-fren sistemi) özel tertibatla donatılması mecburidir.

• Sürücü belgesi: Bireyin mutlaka engelli sınıfına uygun ehliyete sahip olması ve aracı bizzat kendisinin kullanması kuraldır.

Kimler ÖTV muafiyetinden yararlanabilir?

Mevzuat, engelli bireylerin yanı sıra belirli özel durumları da bu kapsama dahil etmiştir:

• Engelli bireyler: Yukarıda belirtilen rapor oranlarını ve şartlarını sağlayan tüm vatandaşlar.

• Şehit yakınları: Terörle mücadele sırasında şehit olanların eşi, çocukları veya anne-babasından biri, bir defaya mahsus olmak üzere ÖTV muafiyetli araç alabilir.

• Gaziler: Belirli şartlar dahilinde malul sayılan gaziler de bu yasal haktan faydalanabilmektedir.

2026 yılında araç sahibi olmayı planlayan engelli vatandaşlar için en belirleyici iki unsur; güncellenen mali üst sınır ve vergisiz fiyat üzerinden yapılan hesaplama mantığıdır. İşte 2026 yılı rakamlarıyla engelli araç alımı hesaplama detayları:

Her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenen ötv muafiyetli araçlar için belirlenen satış bedeli üst sınırı, 1 Ocak 2026 itibarıyla 2.873.972 TL olarak uygulanıyor. Bu limit hakkında bilinmesi gereken kritik noktalar şunlar:

• Her şey dahil fiyat: Belirlenen bu tutar; aracın vergisiz fiyatı, ÖTV ve KDV dahil edilmiş halidir.

• KesinsSınır: Aracın bayi satış fiyatı bu sınırı 1 TL bile aşsa, mevzuat gereği ÖTV istisnasından yararlanılması mümkün değildir.

• Aksesuar etkisi: Araca sonradan eklenen opsiyonel donanımlar veya aksesuarlar, fatura tutarını bu limitin üzerine çıkarırsa muafiyet hakkı kaybedilebilir.

Bir aracın engelli muafiyetli fiyatını bulmak için basitçe "fiyattan ÖTV'yi düşmek" yeterli değildir; çünkü KDV, ÖTV'li fiyat üzerinden hesaplanır. Engelli ötv indirimi nasıl hesaplanır sorusunun cevabı, aracın ham (vergisiz) fiyatına ulaşmaktan geçer. Hesaplama mantığı şu adımları izler:

• Aracın güncel satış fiyatından %20 olan KDV tutarı ayıklanır.

• KDV'den arındırılmış tutardan, aracın motor silindir hacmine göre uygulanan ÖTV oranı çıkarılır.

• Kalan vergisiz fiyata sadece %20 KDV eklenerek muafiyetli fiyata ulaşılır.

Engelliler için araç alımında ÖTV hesaplama örneği

Matematiksel bir örnekle engelli ötv hesaplama işlemini netleştirelim. Diyelim ki 2026 model, 1.6 motor hacmi altında ve anahtar teslim fiyatı tam sınırda olan bir otomobil alıyorsun:

• Aracın liste fiyatı: 2.800.000 TL

• ÖTV oranı: %80 (Örnek varsayım)

• KDV oranı: %20

• KDV'siz fiyat: 2.800.000 / 1,20 = 2.333.333 TL (ÖTV dahil, KDV hariç fiyat)

• Vergisiz ham fiyat: 2.333.333 / 1,80 = 1.296.296 TL (Aracın fabrikadan çıkış, vergiler hariç fiyatı)

• ÖTV muafiyetli fiyat (sadece KDV eklenmiş): 1.296.296 x 1,20 = 1.555.555 TL

Gördüğün gibi, liste fiyatı 2.8 milyon TL olan bir aracı, yaklaşık 1.55 milyon TL ödeyerek satın alabiliyorsun. Bu da engelli bireyler için yaklaşık %45'e varan bir fiyat avantajı anlamına geliyor.

Taşıt kredisi şartlarını merak ediyorsan bu yazımıza göz at.

Süreç, aslında bir "evrak tamamlama" maratonu gibi görünse de doğru adımlarla oldukça akıcı ilerler. İlk yapman gereken, bütçene ve 2.873.972 TL'lik üst limite uygun aracı seçmektir. Aracı bulduğunda, bayideki satış temsilcisine engelli raporunla başvurursun. Bayi, senin adına vergi dairesinden onay (tahakkuk) alır ve tescil işlemlerini başlatır.

Gerekli belgeler

• Engelli ağlık Kurulu Raporu: En önemli belgen; aslı veya noter onaylı "aslı gibidir" kopyası.

• Sürücü belgesi: Eğer aracı sen kullanacaksan, engelli sınıfına uygun (B engelli) ehliyetin.

• Taahhütname: Aracı mevzuata uygun kullanacağına dair vergi dairesine verilen beyan.

• Vekaletname: Bayinin senin adına tescil ve vergi dairesi işlemlerini yürütebilmesi için gereklidir.

Engelli sağlık kurulu raporu nasıl alınır?

Tam teşekküllü bir devlet hastanesine "Engelli Sağlık Kurulu" birimi üzerinden başvurmalısın. Randevu aldıktan sonra ilgili branş doktorları tarafından muayene edilirsin. Raporunun açıklama kısmında, engel oranına göre "ÖTV istisnalı araç kullanabilir" veya "Özel tertibatlı araç kullanması gerekir" ibarelerinin yer alması hayati önem taşır.

Bu konuda kural, engel oranına göre ikiye ayrılır:

• %90 ve üzeri raporlarda: Aracı engelli bireyin kendisi kullanabileceği gibi; eşi, aynı il sınırlarında ikamet eden birinci, ikinci ve üçüncü dereceye kadar akrabaları da kullanabilir.

• %90 altı (ortopedik engel) raporlarda: Araçta özel tertibat olduğu için, kural olarak aracı sadece sürücü belgesinde ilgili kısıt kodları bulunan engelli bireyin kendisi kullanmalıdır. Başkasının kullanımı, ancak tertibatın sürüşe engel olmadığı ve yasal istisnaların tanımlandığı çok özel durumlarda mümkündür.

MTV muafiyeti nedir?

Aracı alırken ÖTV ödemediğin gibi, sahip olduğun süre boyunca da Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) ödemezsin. Araç tescil edildikten sonra, raporunla birlikte vergi dairesine giderek "MTV Muafiyeti Formu" doldurman gerekir. Bu sayede her yıl Ocak ve Temmuz aylarında ödenen vergi yükünden tamamen kurtulmuş olursun.

Mevzuat, bu hakkın ticari amaçla suistimal edilmesini engellemek için bir bekleme süresi koymuştur. 2026 yılı, bu sürenin uzatılmasına dair kritik kararların alındığı bir geçiş yılıdır.

• Satış kısıtı: ÖTV ödemeden aldığın aracı, yasal süre dolmadan satmak istersen, alış tarihindeki ÖTV tutarını devlete geri ödemen gerekir.

• İkinci hak: Yasal bekleme süresi dolduktan sonra aracını ÖTV ödemeden satabilir ve yeniden muafiyetli araç alma hakkı kazanabilirsin.

• İstisna (pert durumu): Aracın kaza sonucu "pert" olması durumunda, süre dolmasa dahi bir defaya mahsus yeniden ÖTV'siz araç alma hakkın doğar.

• Yürürlükteki kural (5 yıl): Şu anki resmi uygulamada, mevcut mevzuata göre alınan araçlar için bekleme süresi hala 5 yıldır.

• 10 yıl düzenlemesi: 2026 yılında meclis gündemine gelen yeni vergi paketleri, bu sürenin 10 yıla çıkarılmasını kararlaştırmıştır. Bu kural, yasa çıktıktan sonra yeni araç alacak kişileri kapsamaktadır.

• Miras durumu: Yeni düzenleme taslaklarına göre, engelli bireyin vefatı halinde varislerin vergiden muaf tutulması için aracın alımından itibaren 10 yıl geçmiş olması şartı aranmaktadır.

• Son mercide: Eğer aracını mevcut yasaya göre aldıysan teknik olarak 5 yıl kuralına tabisin. Ancak 2026 içindeki yeni yasal düzenleme sonrası araç alacaksan, sürenin 10 yıl olarak uygulanacağını bilmelisin.

ÖTV muafiyetinde taşıt kredisi nasıl oluyor?

ÖTV muafiyeti ile alınan araçlar için de taşıt kredisi kullanmak mümkündür. Bankalar kredi kullandırırken, aracın ÖTV'siz (istisnalı) satış bedeli üzerinden kredi tutarını belirler. Ancak engelli bireyin kredi ödeme gücü (geliri) yetersizse, bankalar 3. dereceye kadar akrabaların kefaletini veya ek teminat isteyebilir.

ÖTV'siz araç almak için engelli oranı kaç olmalı?

• %90 ve üzeri: Engel türüne bakılmaksızın tam muafiyet sağlanır.

• %40 - %89 arası: Sadece ortopedik engel varsa ve "özel tertibatlı araç kullanması gerekir" raporu alınmışsa ÖTV istisnası uygulanır.

Engelli akrabaları ÖTV muafiyetinden yararlanabilir mi?

ÖTV muafiyeti hakkı sadece engelli bireyin şahsına aittir; araç ruhsatı mutlaka engelli birey adına çıkarılır. Ancak %90 ve üzeri raporu olan bireyler adına alınan aracı, 3. dereceye kadar akrabaları (eşi, çocukları, anne-babası, kardeşleri, torunları, dedesi ve ninesi) kullanabilir.

Şehit yakınları ÖTV muafiyetinden yararlanabilir mi?

Evet, terörle mücadele kapsamında şehit olanların yakınlarına bir defaya mahsus ÖTV muafiyetli araç alma hakkı tanınmıştır. Bu haktan şehidin eşi veya çocuklarından biri, eğer bunlar yoksa anne veya babasından biri yararlanabilir.

ÖTV muafiyeti hangi araçları kapsıyor?

2026 yılı itibarıyla liste fiyatı (vergiler dahil) 2.873.972 TL'yi aşmayan:

• Binek otomobiller (sedan, hatchback, SUV vb.).

• Eşya taşımaya mahsus, motor silindir hacmi 2.800 cm³'ü geçmeyen kamyonet, pikap gibi panelvan araçlar bu kapsamdadır.

Sol ayak engelli olanlar için özel bir düzenleme var mı?

Evet, sol ayak veya sol bacağında ortopedik engeli olan bireyler için özel bir kolaylık mevcuttur. Bu kişiler, otomatik vitesli araç kullandıklarında bu vites mekanizması yasal olarak "özel tertibat" sayılır. Dolayısıyla sol ayağından engeli olanlar, araçta ekstra bir tadilat yaptırmadan sadece otomatik vitesli bir aracı ÖTV muafiyetiyle satın alabilirler.

İkinci el araçlarda ÖTV muafiyeti var mı?

Hayır, ÖTV muafiyeti sadece ilk defa tescil edilecek, yani sıfır kilometre araçlar için geçerli olan bir haktır. İkinci el bir araç satın alırken, o aracın Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) zaten ilk satın alan kişi tarafından devlete ödenmiş olduğu için, engelli bireylerin bu araçlar üzerinde tekrar bir muafiyet veya iade süreci işletmesi mümkün değildir.

ÖTV muafiyeti ile ilgili güncel bilgiler için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının ilgili sayfasını ziyaret edebilirsin.