Enflasyon ve Deflasyona Karşı Portföy Nasıl Kurulur?

Dünyanın nereye gideceğini tam bilemediğin dönemlerde, seni hem enflasyonda hem deflasyonda öldürmeyecek bir yatırım çeşitlendirmesi yapmak gerekir.

Çünkü bazı dönemlerde şartlar zor olabilir ama yatırımcı amacını sadeleştirebilir ve bir sonraki büyük fırsata oyun dışında kalmadan ulaşabilmek ana hedefi haline gelebilir.

Tam da böyle bir dönemin içinden geçiyoruz.

Bir tarafta yüksek değerlemeler var. Özellikle ABD piyasalarında bazı göstergeler, geçmiş balon dönemlerini hatırlatacak seviyelere gelmiş durumda. Endeksler yukarı gidiyor ama bu yükselişi taşıyan şirket sayısı daralıyor. Yani piyasa dışarıdan güçlü görünüyor; fakat içeride herkes aynı ölçüde bu yükselişe katılmıyor.

Diğer tarafta enflasyon riski yeniden masaya geliyor. Enerji fiyatları, tedarik zinciri sorunları, jeopolitik gerilimler ve devletlerin artan borç yükü aynı anda devrede. Üstelik bu kez merkez bankalarının işi eskisi kadar kolay değil. Çünkü hem enflasyonu kontrol etmek zorundalar hem de tahvil piyasasının dağılmasına izin veremiyorlar.

O zaman yatırımcı olarak biz de soruyoruz?

Parayı mı kurtaracaklar, tahvil piyasasını mı?

Normal şartlarda enflasyon yükselirse merkez bankaları sıkılaşır. Faizler yükselir, talep yavaşlar, varlık fiyatları baskılanır. Fakat bugünkü dünyada borç seviyesi o kadar yüksek ki, faizlerin kontrolsüz biçimde yükselmesi devletler, şirketler ve hanehalkı için büyük bir risk yaratıyor.

Bu nedenle politika yapıcıların önünde iki zor seçenek var.

İlki, para biriminin değerini savunmak. Bunun yolu daha sıkı para politikası, daha yüksek reel faiz ve daha düşük likiditeden geçer ama bu yol tahvil piyasasını, büyümeyi ve varlık fiyatlarını ciddi şekilde zorlayabilir.

İkincisi, tahvil piyasasını korumak. Bunun yolu ise genellikle daha fazla likidite, daha fazla müdahale ve faizleri kontrol altında tutma çabasıdır ama bunu enflasyon yükselirken yaparsan, bu kez para biriminin satın alma gücü zayıflar.

Yani sistem bir ikilemin içine giriyor.

Enflasyonla mücadele edersen varlık fiyatları zarar görebilir. Tahvil piyasasını kurtarmaya çalışırsan para birimi zarar görebilir.

Bu yüzden yatırımcı açısından mesele sadece “borsa çıkar mı, düşer mi?” sorusu değildir. Asıl mesele, hangi senaryoda portföyün ne kadar dayanıklı olduğudur.

Jacob Fugger, 15. ve 16. yüzyılda yaşamış, Avrupa’nın en güçlü finansörlerinden biriydi. Kralları, imparatorları ve devletleri finanse eden bir tüccar-bankerdı. Servetini tek bir varlık sınıfına bağlamamıştı. Ticaret, madenler, nakit akışı, reel varlıklar ve siyasi-finansal ağlar arasında çeşitlendirilmiş bir yapı kurmuştu.

Bugün onun adına atıfla anlatılan basit portföy mantığı şudur:

%25 nakit, %25 altın, %25 reel varlık, %25 hisse.

Elbette bu birebir uygulanması gereken mekanik bir reçete değildir ama arkasındaki düşünce değerlidir Çünkü bu yaklaşım, yatırımcıyı iki büyük kuyruk riskine karşı korumaya çalışır. Sert deflasyon ve yüksek enflasyon.

Deflasyonist bir şokta, yani ekonomik aktivitenin sert yavaşladığı, varlık fiyatlarının düştüğü, kredi sisteminin sıkıştığı bir ortamda nakit çok değerli hale gelir.

Çünkü herkes varlık satmaya çalışırken, elinde likidite olan kişi fırsat yakalar. Hisseler düşebilir, gayrimenkul baskılanabilir, riskli varlıklar sert değer kaybedebilir ama nakit, yatırımcıya hem psikolojik hem stratejik alan açar.

Altın da tarihsel olarak bu tip güven kaybı dönemlerinde portföyü dengeleyen varlıklardan biridir. Özellikle finansal sistemin güvenilirliğinin sorgulandığı dönemlerde, karşı taraf riski taşımayan varlıkların önemi artar.

Bu senaryoda portföyün tamamı kazanmaz ama amaç zaten her parçanın aynı anda kazanması da değildir. Amaç, bir taraf çökerken diğer tarafın seni ayakta tutmasıdır.

Yüksek enflasyon veya para birimi değer kaybı senaryosunda ise nakit zayıflar. Elindeki paranın nominal değeri aynı kalsa bile satın alma gücü düşer.

Bu kez altın, emtia benzeri varlıklar, üretken reel varlıklar ve bazı hisse senetleri daha anlamlı hale gelir. Özellikle fiyatlama gücü olan şirketler, altyapı varlıkları, enerji, maden, üretken arazi veya kira geliri yaratan varlıklar bu ortamda nakde göre daha dayanıklı olabilir.

Burada Bitcoin gibi alternatif parasal varlıklar da bazı yatırımcılar için altın sepetinin bir parçası olarak görülür ancak Bitcoin’in oynaklığı, altından çok daha yüksek olduğu için aynı kategoriye koyarken risk farkını göz ardı etmemek gerekir.

Yani enflasyonist senaryoda da portföyün tamamı kazanmaz ama yine amaç tek bir makro tahmine bütün serveti bağlamamaktır.

Bugünün en tehlikeli yatırımcı tipi, ne olacağını kesin bildiğini sanan yatırımcıdır.

Çünkü mevcut ortamda aynı anda birbirine zıt iki şey mümkün olabilir. Piyasa aşırı pahalı olduğu için sert düşebilir ama sistem likiditeyle desteklenirse, pahalı olan daha da pahalı hale gelebilir.

Enflasyon yükselirse merkez bankaları sıkılaşmak zorunda kalabilir ama tahvil piyasası bozulursa aynı merkez bankaları yeniden likidite vermek zorunda kalabilir.

Yani bugün yatırımcıyı öldürecek şey belirsizliği yok sayan aşırı özgüvendir.

Bu yüzden portföy kurarken sadece “en çok ne yükselir?” sorusu yetmiyor, “hangi senaryoda ne kadar zarar görürüm?” sorusunu da sormak gerekiyor.

Bazı dönemler servet büyütme dönemidir. Bazı dönemler ise serveti koruma ve yeniden dağıtım dönemidir.

Bugün ikinci kategoriye daha yakın bir dünyadayız.

Bu, tamamen riskten kaçmak anlamına gelmez ama riskin tek bir hikâyeye bağlanmaması gerektiği anlamına gelir. Nakit, altın, reel varlıklar, kaliteli hisseler ve gerekirse sınırlı alternatif varlık pozisyonları birlikte düşünüldüğünde, portföy tek bir makro senaryonun insafına kalmaz.

Geleceği en iyi ben tahmin edeceğim yarışını bırak. Yanlış tahmin ettiğinde bile hayatta kalacak bir yapı kuruyorsan işte asıl başarı kriteri orada.